Ergogenics

  [Definitie:] "An ergogenic aid is any substance or phenomenon that enhances performance." (Wilmore and Costill)

  Nieuwsbrief over doping, supplementen, voeding en training

  Labtest       GH-gebruiker krijgt CJ       Zwarte markt - studie NeCeDo       Corpormon    

1 8 - 0 6 - 2 0 0 2

Grootste Nederlandse anabolenraid ooit

De afgelopen weken is justitie op vier verschillende plaatsen binnengevallen op zoek naar dopingmiddelen. Tijdens invallen in Delfzijl, Den Haag en Tilburg zijn handelaren gearresteerd. Aan de huiszoekingen ging een jaar onderzoek vooraf.

Hoewel Justitie nog geen mededelingen heeft gedaan, ziet het ernaar uit dat de actie groter is dan tijdens Operatie Gorilla van ongeveer tien jaar geleden. Toen namen agenten zoveel anabolen in beslag dat de prijzen merkbaar stegen. Operatie Gorilla betrof een dopingnetwerk rond een Arnhemse sportzaak en gold tot voor kort als de grootste Nederlandse anabolenzaak ooit, ook al heeft Justitie uiteindelijk niemand vervolgd.

Bronnen in de sportwereld melden dat in Delfzijl de van anabolenhandel verdachte R.M. op 29 mei is opgepakt door een team van de belastinginspectie Fiod en de Economische Controledienst (ECD). De Fiod onderzoekt sinds twee jaar anabolenhandelaren, de ECD sinds kort, nadat farmaceuten aangifte hebben gedaan van inbreuk op merkenrechten van geneesmiddelenfabrikanten.

Ooggetuigen melden dat de Delfzijlse R.M. midden in de nacht van zijn bed gelicht en afgevoerd met een zak over zijn hoofd. Opspoorders ontkennen dat. 'Er is 's ochtends aangebeld en meneer is begeleid naar een auto. Er waren geen problemen.' De opspoorders zouden R.M.'s telefoon een jaar lang hebben afgeluisterd. Voor zover bekend zit R.M. nog in hechtenis.

Op hetzelfde moment dat R.M. werd opgepakt, vielen agenten ook in bij de Tilburgse A.B, een vermeende zakenpartner van de Delfzijlse handelaar. De rechtbank van Breda had hem nog niet zo lang geleden veroordeeld voor de illegale import van preparaten uit Spanje.

Tenslotte zijn ook in Den Haag arrestaties verricht. Om wie het gaat is niet bekend.

Gebruikers melden een tekort aan middelen. Wedstrijdatleten zouden in de problemen komen, atleten die hun kuur niet in één keer hebben ingekocht zijn gedwongen begonnen met afbouwen. Dat was na Operatie Gorilla ook zo.

Bronnen melden dat sommige handelaren zelf op pad zijn gegaan naar landen als Bulgarije en Tsjechië om nieuwe voorraad te halen.

Mailberichten, tussen 30-5-2002 en 17-6-2002 binnengekomen bij Ergogenics.

1 9 - 0 7 - 2 0 0 2

Nog steeds groeihormoon uit kadavers op de Nederlandse markt

De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft enkele tientallen ampullen menselijk groeihormoon gevonden bij Nederlandse dopinghandelaren. Het hormoon is afkomstig uit het voormalige Oostblok, waar fabrikanten de grondstoffen uit de hypofyses van overledenen halen.

Omdat het de ziekte van Creutzfeldt-Jakob (CJ) kan overbrengen, gebruiken bijna nergens op de wereld artsen en ziekenhuizen nog menselijk groeihormoon. Sinds 1985 zijn medici overgestapt op synthetisch groeihormoon, dat is gemaakt door genetisch gemanipuleerde bacteriën. Kennelijk staat er in Oost-Europa nog steeds een fabriek die de levensgevaarlijke hormonen produceert, want de ampullen zijn houdbaar tot twee oktober 2003. Omdat humaan groeihormoon, mits koel bewaard, twee jaar houdbaar is, moeten de ampullen zijn geproduceerd na twee oktober 2001.

De Inspectie adviseert atleten met klem de hormonen niet te gebruiken.

Om wat voor preparaat gaat het?

Het preparaat heet op zijn Nederlands 'Somatropine', maar het label is in het Russisch: comatotponNH. Het bevat een gevriesdroogde extract van hypofyses in de vorm van geklonterd poeder. Gebruikers moeten de klonten oplossen in steriel water en vervolgens injecteren.

Dat de hormonen daadwerkelijk uit lijken zijn geproduceerd is ontdekt door RIVM. RIVM vond een stof in de ampullen die alleen zit in menselijk groeihormoon.(1)

RIVM heeft in 2000 ook al menselijke groeihormonen in Nederland gevonden. Zweedse onderzoekers schreven in 2001 dat menselijke hormonen uit Rusland nog steeds in hun land op de markt waren.(13)

Wat is CJ?

Medio jaren tachtig werd duidelijk dat gebruikers van menselijk groeihormoon een zeldzame ouderdomsziekte kregen waarbij de hersenen veranderen in spons. Binnen enkele maanden trad de dood in. De ziekte komt normaliter maar in 1 op de miljoen gevallen voor. Bij de gebruikers sloeg de ziekte niet alleen vaker, maar vooral ook op jongere leeftijd dan je zou verwachten: soms waren de slachtoffers nog geen twintig.(2)

Aanvankelijk dachten onderzoekers nog dat het ging om een hardnekkig virus, dat in de hypofyses zat waaruit de farmaceuten hun grondstoffen hadden gehaald.(3) De sponzen in de hersenen van de overledenen hielden ze voor ontstekingen.(4)

Patiënten voelen zich eerst naar. Ze zijn snel geïrriteerd, kunnen zich moeilijk concentreren, verliezen interesse en de controle over hun spieren. Later gaan ze hallucineren, krijgen ze woedeaanvallen en worden paranoïde. Ze sterven binnen enkele maanden.(11)

Er zijn meerdere vormen van CJ. In de media is de laatste jaren veel aandacht geweest voor de 'gekke koeienziekte'. Dat lijkt hier sterk op, maar het is iets anders. Wetenschappers duiden de 'gekke koeienvariant' aan met vCJ. De 'v' staat voor 'variant'.

De ziekteverwekker van CJ is een ontspoord prion: een vouw in een klein stukje eiwit, kleiner dan een virus, dat van nature in de hersencellen voorkomt. Maar bij het ouder worden kan de vouw degenereren. Het verandert van vorm en vermenigvuldigt zichzelf. Daardoor verliezen uiteindelijk stukken in de hersenen hun functie. De kapotte prionen van zieken zijn kennelijk in de farmaceutische keten terecht gekomen en lieten de slachtoffers versneld dementeren.

Hoe groot is de kans dat gebruikers van menselijk groeihormoon CJ krijgen?

Dat varieert per land. In het ene land was het groeihormoon waarschijnlijk zuiverder dan in het andere. In Amerika, waar meer dan zesduizend mensen groeihormoon kregen, ontdekten onderzoeken in 1998 pas het vierde geval.(5) In 1991 waren er zeven.(6)

In Nederland, waar een kleine zeshonderd mensen groeihormoon hebben gekregen, is nog maar één geval bekend.(12)

In Engeland waren er aan het begin van de jaren negentig van de kleine tweeduizend Britten die biologisch groeihormoon hadden gekregen 110 overleden. Officieel was in maar zes gevallen CJ de doodsoorzaak.(8)

In Frankrijk heeft de ziekte harder toegeslagen. Dat komt omdat daar de laatste partijen om een onbekende reden extra gevaarlijk waren, en de apotheken na het verbod in 1985 toch zijn doorgegaan met de verstrekking van het menselijk hormoon. Van de veertienhonderd Franse gebruikers zijn er 55 ziek geworden.(9)

De kans dat je ziek wordt hangt dus af van het preparaat. 'Goede' preparaten brengen een kans van een fractie van een procent met zich mee. Bij 'slechte' preparaten is die kans enkele procenten. Daarbij moet je wel bedenken dat de groeihormoongebruikers waar het hier om gaat jarenlang groeihormoon hebben gekregen. In de sport gebeurt dat niet zo vaak.

Aan de andere kant zouden de kansen nog wel eens hoger kunnen uitvallen. De incubatietijd is minimaal 4 tot 15 jaar en maximaal 20 tot 31 jaar.(10) Er zullen dus nog wel gevallen bijkomen.

Hoe gevaarlijk is de Somatotropine die nu is opgedoken?

Daar is niks over bekend.

Kun je ook CJ krijgen als je alleen maar met hypofyses of menselijk groeihormoon werkt?

Wetenschappers, die in het lab met hypofyses en menselijk groeihormoon hebben gewerkt kunnen ook CJ krijgen. In Amerika zijn drie gevallen bekend.(7)

1. Russisch groeihormoon duikt op in bodybuildcircuit. IGZ, 17-7-2002.
2. Powell-Jackson J, Weller RO, Kennedy P, Preece MA, Whitcombe EM, Newsom-Davis J. Creutzfeldt-Jakob disease after administration of human growth hormone. Lancet 1985 Aug 3;2(8449):244-6. [PubMed]
3. Schlitt MJ, Morawetz RB, Bonnin JM, Zeiger HE, Whitley RJ. Brain biopsy for encephalitis. Clin Neurosurg 1986;33:591-602. [PubMed]
4. Weller RO, Steart PV, Powell-Jackson JD. Pathology of Creutzfeldt-Jakob disease associated with pituitary-derived human growth hormone administration. Neuropathol Appl Neurobiol 1986 Mar-Apr;12(2):117-29. [PubMed]
5. Marzewski DJ, Towfighi J, Harrington MG, Merril CR, Brown P. Creutzfeldt-Jakob disease following pituitary-derived human growth hormone therapy: a new American case. Neurology 1988 Jul;38(7):1131-3. [PubMed]
6. Fradkin JE, Schonberger LB, Mills JL, Gunn WJ, Piper JM, Wysowski DK, Thomson R, Durako S, Brown P. Creutzfeldt-Jakob disease in pituitary growth hormone recipients in the United States. JAMA. 1991 Feb 20;265(7):880-4. [PubMed]
7. Mocsny N. Precautions prevent spread of Creutzfeldt-Jakob disease. J Neurosci Nurs 1991 Apr;23(2):116-9. [PubMed]
8. Buchanan CR, Preece MA, Milner RD. Mortality, neoplasia, and Creutzfeldt-Jakob disease in patients treated with human pituitary growth hormone in the United Kingdom. BMJ 1991 Apr 6;302(6780):824-8. [PubMed]
9. Huillard d'Aignaux J, Costagliola D, Maccario J, Billette de Villemeur T, Brandel JP, Deslys JP, Hauw JJ, Chaussain JL, Agid Y, Dormont D, Alperovitch A. Incubation period of Creutzfeldt-Jakob disease in human growth hormone recipients in France. Neurology 1999 Oct 12;53(6):1197-201. [PubMed]
10. Mitrova E, Belay G. Creutzfeldt-Jakob disease risk in Slovak recipients of human pituitary growth hormone. Bratisl Lek Listy 1999 Apr;100(4):187-91. [PubMed]
11. Michael Spencer, Richard Knight, Robert Will. First hundred cases of variant Creutzfeldt-Jakob disease: retrospective case note review of early psychiatric and neurological features. BMJ 2002;324:1479-1482 (22 June). [Link]
12. Wientjens DP, Rikken B, Wit JM, Hofman A, Stricker BH. A nationwide cohort study on Creutzfeldt-Jakob disease among human growth hormone recipients. Neuroepidemiology 2000 Jul-Aug;19(4):201-5. [PubMed]
13. Lundberg PO. Still a small problem with the mad cow disease? Creutzfeldt-Jakob disease and other prion diseases: current status. Lakartidningen 2001 Jan 10;98(1-2):19-24. [PubMed]

1 9 - 0 7 - 2 0 0 2

Iraans groeihormoon

In 1988 kocht Wouter Basson - alias Doctor Death - 350 gram menselijk groeihormoon van de regering van Iran. Voor die hoeveelheid waren 250.000 hypofyses nodig geweest.

Basson, die voor het Zuid-Afrikaans apartheidsregimes chemische wapens ontwikkelde, wilde het hormoon gebruiken als grondstof voor eiwitten die je kunt uitstrooien over mensenmassa om hun gedrag te veranderen. Hij zei tijdens zijn proces in 1999 dat hij daarin was geslaagd.

Lolke van der Heide. Hoe dr. Dood groeihormonen kocht in Iran. NRC, 30-7-1999.

0 1 - 0 9 - 2 0 0 2

'Organ jar'

'Human growth hormone first appeared in the underground doping literature in 1982; 1575 vials were stolen and sold on the black market immediately prior to the Sydney Olympics in 2000 and a 1000 human pituitaries were discovered in an organ jar in a flat in Moscow.'

Doping in sport - a deadly game. Sports-drugs.com, 2002. Gebaseerd op Sonsken P. Growth hormone - the most potent anabolic substance known - banned or undetectable? Symposium on Drugs and Sport: Issues and Perspectives. RSC and UK Sport. Manchester 2002.

3 1 - 0 8 - 2 0 0 2

Lijkenpleister maakt slachtoffers

De Zuid-Afrikaan Jan Stokes is op 27-jarige leeftijd overleden. Doodsoorzaak: Creutzfeldt-Jakob. Overbrenger van de ziekte: een speciaal soort pleister dat na een hersenoperatie bij hem was aangebracht. Die pleister, die Lyodura heet, was gemaakt van de hersenmembranen van overledenen. De lijkenpleisters hebben in totaal al 114 mensen ziek gemaakt. De WHO heeft het gebruik in 1997 verboden.

Annelie Muller. Tissue trade linked to death? Die Burger, 24-7-2002.

0 1 - 0 8 - 2 0 0 2

Handelaren in groeihormoon zitten al drie maanden vast

De handelaren in het verboden groeihormoon Somatropine zitten al drie maanden vast. Dat heeft het Openbaar Ministerie op 30 juli bekend gemaakt. De drie mannen verkochten het groeihormoon, dat de ziekte van Creutzfeldt-Jakob kan overbrengen en is gewonnen uit de hersenen van overledenen, aan bodybuilders in Nederland.

De mannen zijn 29 mei opgepakt tijdens een grote actie van de Fiscale opsporingsdienst (FIOD) en de Economische Controledienst (ECD). Toen vielen tientallen agenten tegelijkertijd op vier verschillende plaatsen binnen bij mogelijke dopinghandelaren en namen in Groningen, Den Haag en Tilburg anabolen, groeihormoon en andere dopingmiddelen in beslag.

Hoewel Justitie nog niet precies wil zeggen wat de agenten bij de handelaren hebben gevonden, gaat het waarschijnlijk om de grootste actie die ooit in Nederland tegen de dopinghandel is ondernomen. De meest omvangrijke zaak tot nu toe was Operatie Gorilla in 1994. Toen vonden agenten in een Arnhemse sportzaak voor 2.3 miljoen euro aan illegale dopingpreparaten.

Gebruikers van het biologisch groeihormoon hebben een kans van maximaal drie procent dat ze de ziekte van Creutzfeldt-Jakob krijgen, schat RIVM: een ongeneeslijke ziekte waarbij stukken hersenweefsel veranderen in dode spons. RIVM baseert zich daarbij op gegevens van kinderen die het hormoon tussen 1965 en de jaren tachtig dagelijks inspoten. Over de kansen van sportieve gebruikers op de ziekte is niets bekend.

Het hormoon is volgens opschriften op de ampullen in 2001 geproduceerd in de Litouwse stad Kaunas. Daar bevindt zich de farmaceut Endokrininiai preparatai, de grootste Europese producent van menselijk groeihormoon. Nadat in 1985 duidelijk was geworden dat menselijk groeihormoon Creutzfeldt-Jakob kan overbrengen, gingen de meeste farmaceuten hun groeihormoon halen uit genetisch gemanipuleerde bacteriën. Endokrininiai zegt op zijn website echter dat het nog steeds uit menselijke kadavers groeihormoon haalt.


Endokrininiai

'Heparin, insulin, human growth hormone, calcitonin and other substances are extracted from animal raw material. The company's products include preparations for the treatment of diabetes, cardio-vascular and obstetric-gynaecological diseases, preparations for promoting growth and regulating metabolism, eye-drops and other products. Bioactive materials are extracted, standardized and sold as chemicals and in finished forms.'

De fabriek van Endokrininiai is gebouwd in 1969. Sinds 1992 is Endokrininiai een beursgenoteerde onderneming. Het bedrijf is gespecialiseerd in preparaten uit gevriesdroogd 'endocrinologisch ruw materiaal'. Toen de Sowjet-Unie nog bestond was het de grootste leverancier van hormoonpreparaten uit menselijke hypofyses. Eénderde van die middelen die in de Unie rouleerden kwam van Endokrininiai. Endokrininiai maakt ook insuline en HCG.(c)

Endokrininai weet dat niet al zijn preparaten door de beugel kunnen. Weliswaar controleert het gezondheidsministerie van Litouwen de productie, maar toch schrijft het bedrijf: 'Some of the manufactured preparations comply with the requirements of the British and European Pharmacopoeias.' Let op dat woordje 'some'. Dus niet 'alle'.

Endokrininiai opereert internationaal. Hoewel het bedrijf vooral zaken doet binnen de voormalige USSR en de Baltische republieken, heeft het ook connecties in de VS, Engeland en Duitsland. Het levert kant-en-klare producten, maar ook ruwe grondstoffen en actieve stoffen. Desnoods op contract, aldus de farmaceutische database Medizin.li.

a. Endokrininiai Preparatai op Randburg.com. [Link]
b. Medizin & MedTech-Verlag. Informationen für den medizinischen Bereich. Endokrininiai preparatai JSC.
c. Medikona.lt/produktai. [Link]


Bij de invallen in mei vonden de agenten ook namaakanabolen met te weinig actieve stof, en grote partijen van het hCG-preparaat Profasi. Sporters gebruiken middelen als Profasi na een anabolenkuur om hun natuurlijke hormoonproductie weer op gang te helpen. Artsen gebruiken het bij de behandeling van vrouwen die niet zwanger kunnen worden. De actieve stof in het preparaat wordt gehaald uit de urine van vrouwen die juist wel zwanger zijn, en vrijwillig hun urine verzamelen en afstaan.

'De preparaten waren afkomstig van een Spaanse vestiging van de farmaceut Serono', zegt Lex van Nes van de Inspectie voor de Gezondheidszorg, die de preparaten voor de Fiod en de ECD heeft geïdentificeerd. 'Ze zaten nog in de verpakking waarin de producent de middelen verstuurt naar de groothandel.'


R.M.

'Een ex-sportschoolhouder uit Delfzijl wordt verdacht van de handel in een levensgevaarlijk groeihormoon, dat is gemaakt uit de hersenen van overledenen. De verdachte R.M. heeft de verboden stof waarschijnlijk in Oost-Europa gekocht. Bij een inval in zijn woning zijn ampullen somatotropine in beslag genomen. Justitie sluit niet uit dat het groeihormoon nog steeds in omloop is bij sportscholen in Noord-Nederland.'

Dat schrijft het Nieuwsblad van het Noorden op maandag 29 juli 2002. Bronnen van Ergogenics in het dopingmilieu vragen zich af of het bericht klopt. Volgens hen had R.M. geen humaan groeihormoon in huis.

Daniëlle Molenaar en Mick van Wely. Illegale handel in middel gemaakt van overledenen. Dagblad van het Noorden, 29-7-2002.


Tijdens een kamerdebat over doping in juni vertelde minister Korthals dat het Openbaar Ministerie werkt aan drie grote dopingzaken. Sinds de Tweede Kamer in de zomer van verleden jaar een wetswijziging goedkeurde hebben opspoorders meer mogelijkheden voor hun onderzoek. Ook kunnen rechters zwaarder straffen opleggen - tot maximaal zes jaar celstraf en geldboetes van 50.000 euro.

Sinds de wetswijziging zijn medewerkers van het OM, de ECD en de Fiod bezig met de oprichting van een expertisecentrum voor dopingzaken. Dat gaat zich bezighouden met groepen dopinghandelaars die zich ook schuldig maken aan bijvoorbeeld de handel in drugs, wapens of vrouwen.

Handelaren in groeihormoon zitten al drie maanden vast. De Volkskrant, 31-7-2002.

0 9 - 0 9 - 2 0 0 2

In zaak tegen Delfzijlse sportschoolhouder RM speelt groeihormoon geen rol

Een half jaar celstraf en een boete van vijftienduizend euro. Dat was de eis van het Openbaar Ministerie in Groningen tegen de Delfzijlse ex-sportschoolhouder RM wegens handel in verboden spierversterkende middelen.

Het openbaar ministerie weet zeker dat M via zijn sportschool een belangrijke rol speelde in de distributie van anabolen in het Noord Nederland. M was 23 jaar lang eigenaar van sportschool in Delfzijl en begeleidde achttien wedstrijdbodybuilders.

Volgens zijn advocaat had M de atleten korte tijd van anabolen voorzien omdat een andere leverancier wegviel, en de sporters RM om hulp hadden gevraagd. 'M was er zeker van dat de sporters toch zouden blijven gebruiken. Hij wilde ze daar in ieder geval zelf bij begeleiden, zodat er geen ongelukken zouden gebeuren.'

Tijdens de actie tegen M, eind mei 2002, arresteerden agenten ook nog twee verdachten uit Tilburg en uit Breda. Beide mannen hoorden woensdag 4-9-2002 een celstraf van twee jaar tegen zich eisen, waarvan een half jaar voorwaardelijk. Bij één van hen vonden agenten het levensgevaarlijke groeihormoon somatotropine. Litouwse farmaceuten maken dat hormoon nog van hersendelen van overleden mensen, waardoor de preparaten de ziekte van Creutzfeldt-Jakob kunnen overbrengen.

Chris Klomp. Half jaar cel geëist voor anabolenhandel in Delfzijl. Dagblad van het Noorden, 5-9-2002.

Navigatie

Nieuws

Contact

Over ons

Dossiers

Zoeken