|
|
[Definitie:] "An ergogenic aid is any substance or phenomenon that enhances performance."
(Wilmore and Costill) 
|
|
|
||
|
||
|
1 0 - 0 4 - 2 0 0 3 Superman-ethiek: Morrel aan jezelf, niet aan de genen van je kind
Oké, het kan. Straks, als de gentechnologie uit de laboratoria komt, kunnen mensen zichzelf veranderen in supermensen. Maar is het ethisch ook 'goed'? Onderzoeksjournalist David Plotz maakte voor Slate een serie over de opgevoerde mens en boog zich daarin over die vraag. Het resultaat is in ieder geval anders dan anders. Plotz gaat verder waar het gros van de ethici ophoudt.
Niks nieuws De voorstanders van het genetisch opvoeren van mensen hebben er een handje van om de ethische vraag te omzeilen, schrijft Plotz. Ze zeggen bijvoorbeeld dat het opvoeren van mensen niks nieuws is. Vroeger gaven we mensen een bril om ze beter te laten zien. Daarna kwamen de contactlenzen, en daarna de laseroperaties. En straks doen we het genetisch. What's new?
Dat argument deugt niet, zegt Plotz, ook al hebben ergonauten altijd gezocht naar wegen om door middel van technologie boven zichzelf uit te stijgen. Ze experimenteerden met hormonen om een bovenmenselijke kracht te krijgen of bouwden apparatuur om, net als nachtelijke roofdieren, in het donker te kijken. Maar gentechnologie gaat een stap verder. Artsen krijgen de mogelijkheid om genen in ongeboren kinderen aan en uit te zetten, en nieuw materiaal toe te voegen. Gentechnologie gaat de menselijke soort permanent veranderen.
Gebeurt toch Een tweede argument van de voorstanders is dat van de onvermijdelijkheid. ,,Je houdt de vooruitgang toch niet tegen'', zeggen ze. ,,Als mensen iets willen, dan krijgen ze het.''
Dat is simplistisch, zegt Plotz. Er is nog steeds zoiets als wetgeving door de overheid, moraal, kritische journalistiek en beleid van medische instellingen en bedrijven, waardoor de samenleving perk en paal stelt aan ingrepen. En als studenten dan toch aan Provigil kunnen komen, of atleten aan EPO, dan wil dat nog niet zeggen dat het 'goed' is dat ze dat doen.
Veiligheid Tegenover de twee argumenten van de voorstanders hebben de tegenstanders er vier. Het eerste is dat van de veiligheid. De - kleinschalige - trials die onderzoekers tot nu toe hebben uitgevoerd hebbensoms verkeerd uitgepakt. Die risico's accepteren we als samenleving als we te maken hebben met ernstig zieke mensen - maar niet bij gezonde mensen die hun musculatuur willen vergroten.
Op dat argument valt wel iets af te dingen, zegt Plotz. Artsen zijn noodgedwongen steeds meer de wensen van hun patiënten gaan respecteren. We bepalen zelf hoe we sterven, of we een tatoeage of een piercing nemen, of we ons te buiten gaan aan drugs en drank - en dus ook of we straks bereid zijn de risico's te nemen die bij genetic enhancement horen.
Er is echter één gebied waarop het tegenargument onverminderd van kracht is: onze kinderen. Ook in de meeste liberale toekomst zullen samenlevingen en regeringen het ambitieuze ouders altijd verbieden om met de genen van hun kinderen te rommelen. Tenminste, zolang daar risico's bij komen kijken.
Bedonderen Een ander tegenargument is dat van fair play. Wie zichzelf opvoert bedondert de zaak, en krijgt vermogens zonder daar eigenlijk recht op te hebben. Zonder ervoor te werken. We zullen lui worden. We zullen ontaarden.
Kletskoek, zegt Plotz. We leven in een tijd waarin we computers en auto's hebben omarmd, en ons sneller kun voortbewegen dan ons lichaam ons eigenlijk toestaat. Zijn we daar zoveel slechter door geworden? Zijn we lui geworden? We werken in ieder geval nog steeds. Ons werk is alleen anders geworden. Sporters trainen nu harder dan ze een generatie eerder hebben gedaan, en kunnen dat doen omdat ze illegale spierversterkers gebruiken. Is de sport van nu minder waard dan die van dertig jaar geleden?
Hoogmoed Evolutie gaat met vallen en opstaan. Vooral met vallen. Tegenover elke succesvolle stap voorwaarts staan talloze natuurlijke experimenten die verkeerd zijn afgelopen. Soorten zijn verdwenen zonder een spoor achter te laten. Dat proces duurt al miljarden jaren. En dan komen de genetici, die nog nauwelijks weten wat ze precies doen, en die zeggen doodleuk dat ze mensen kunnen 'verbeteren'. Dat moet je met een korrel zout nemen.
Wat voor impact hebben genetische wijzigingen die onze spierkracht vergroten op onze kans op kanker? Hoe reageren de hersenen op ingrepen die ons slimmer moeten maken? Hoe groot is de kans dat we mensen maken, die niet worden zoals we hadden gedacht? Ongelijkheid De rijken der Aarde zullen genoeg geld hebben om zichzelf genetisch op te voeren, de armen niet. De maatschappelijke ongelijkheid zal groter worden als we gentechnologie gaan gebruiken.
Plotz is niet onder de indruk van dat argument. Mensen uit 'beter' milieu's hebben nu ook al legio voordelen boven mensen van een bescheiden afkomst. Straks krijgen ze die omdat ze inderdaad beter functioneren, en niet omdat ze vlekkeloos ABN spreken of zich beter kunnen kleden - als hun genetische additieven tenminste werken. En als het zover is, dan zou de overheid zich ervoor moeten inzetten om ook arme mensen toegang te geven tot dat soort genetische verbeteringen. De samenleving kan ze gebruiken.
Plotz' slotsom Nadat hij alle argumenten op een rijtje heeft gezet, komt Plotz tot de conclusie dat er eigenlijk weinig tegen het opvoeren van mensen is in te brengen. Als volwassenen hun lichaam willen veranderen, dan moeten ze dat vooral doen. Ook als daar pillen aan te pas komen, en ook ze daarmee tijdelijk hun genen veranderen.
Maar er zijn twee dingen waarvoor dat niet geldt, vindt Plotz. Het argument van de genetische hoogmoed snijdt hout. De evolutie voltrekt zich al miljarden jaren, en het is niet erg waarschijnlijk dat genetici nu al weten hoe ze de menselijke soort moeten 'verbeteren'. Alles wat het DNA van de mens verandert, is dus taboe.
Wat ook niet kan is het ingrijpen in kinderen. Er zijn ouders genoeg die idiote verwachtingen voor hun kroost koesteren, en er niet voor terugdeinzen om de levens van hun kinderen kapot te maken om die te laten uitkomen. De samenleving moet ervoor zorgen dat ze dat niet met genetische technieken kunnen doen.
'Don't tinker with your child to further your own ambitions', besluit Plotz zijn artikel. 'Tinker with yourself instead.'
David Plotz. Superman. The Ethics of Enhancement. We can make ourselves stronger, faster, smarter. Should we? Slate, 12-3-2003. |
|
|
