|
|
[Definitie:] "An ergogenic aid is any substance or phenomenon that enhances performance."
(Wilmore and Costill) 
|
|
|
||
|
||
|
2 9 - 0 3 - 2 0 0 4 Alleen als je jong bent houden vitamine E en training je hersenen jong
Lichaamsbeweging is goed, maar er zitten vervelende kantjes aan. En het allervervelendste kantje is de verhoogde aanmaak van vrije radicalen door het lichaam, en misschien wel vooral door de hersenen. Vitamine E beschermt de hersenen van sporters, ontdekten onderzoekers uit India. Maar niet als je al wat ouder bent.
Hersenen maken niet zo bar veel natuurlijke antioxidanten als superoxide dimutase, glutathion peroxidase en catalase aan, en bevatten ook nog eens veel kwetsbare vetzuren die makkelijk in schadelijke verbindingen veranderen. Ziedaar de grote keerzijde van het adagium waarmee de gezondheidswetenschappers ons bestoken: bewegen is goed. Want lichaamsbeweging verhoogt de aanmaak van vrije radicalen en die kunnen hersenweefsel aantasten.
Nu kun je de hoeveelheid antioxidanten in het lichaam door suppletie verhogen. Een van de krachtigste antioxidanten - in reageerbuisstudies tenminste - is vitamine E. Kan die vitamine de eventuele schadelijke effecten van lichaamsbeweging compenseren? En hoe groot zijn die schadelijke effecten eigenlijk?
Die vragen wilden Indiase onderzoekers beantwoorden met een rattenstudie. Die ratten bestonden uit vier grote groepen: een groep jonge beesten van vier maanden die model staat voor 'jong-volwassenen'; een groep van acht maanden oud die model staat voor dertigers, een groep dieren van een jaar die model staat voor veertigers, en tenslotte een groep van 22 maanden oud die model staat voor senioren.
Binnen elke leeftijdsgroep verdeelden de onderzoekers de dieren weer over vier andere groepen: een controlegroep die niet trainde en geen supplementen kreeg; een groep die niet trainde maar wel dagelijks vijftig eenheden vitamine E per kilo lichaamsgewicht door het voer kreeg; een groep die dagelijks dertig minuten rondjes zwom met een gewichtje aan hun staart; en tenslotte een groep ratten die zowel rondjes zwom als vitamine E kreeg.
Na twaalf weken slachtten de onderzoekers de dieren en maten ze de concentraties van een stel lichaamseigen anti-oxidanten op twee plekken in de hersenen die een rol spelen bij het vastleggen van herinneringen - de hippocampus (hieronder afgekort met HC) en de cerebrale cortex (afgekort met CC). Bij ziekten als dementie en Alzheimer raken die hersendelen beschadigd. In dezelfde plekken maten de onderzoekers ook de concentraties van een paar stoffen die aangeven hoeveel vrije radicalen op die plekken circuleren.
De onderstaande tabel vertelt wat er gebeurt met de concentraties van het beschermende glutathion peroxidase. SE = sedentaire, niet trainende ratten; SW = zwemmende ratten; N = niks geen vitamine E; E = dus wel vitamine E.
Zoals je ziet verhogen lichaamsbeweging en vitamine E de concentratie glutathion perioxidase. Gecombineerd werken ze nog beter - vooral als je jong bent en de aanmaak van de beschermende lichaamseigen anti-oxidanten nog niet goed op gang is gekomen. Hetzelfde beeld ontstaat als je zo'n tabel maakt voor superoxide dismutase. Bij ouderen vermindert de aanmaak, zie je dan, maar suppletie + beweging trekken dat weer recht.
Een iets minder gunstig beeld ontstaat als je zo'n tabel opstelt voor catalase. Bij de twee jongere leeftijdsgroepen verhoogt de combinatie van training en suppletie de aanmaak van de lichaamseigen anti-oxidant, maar bij de twee oudere leeftijdsgroepen lijkt er een verslechtering op te treden. En dat is niet goed, want bij de ouderen zakt de aanmaak van catalase toch al in.
De combinatie van suppletie en training beïnvloedt de aanmaak van de stof malondialdehyde, een biomerker voor de hoeveelheid vrije vetradicalen die in de hersenweefsels van de ratten is ontstaan. Wat er met catalase gebeurt, gebeurt ook hier: bij de jongere leeftijdsgroepen werken beide behandelingen, en zeker de combinatie daarvan, beschermend - maar bij de oudere leeftijdsgroepen niet. Bij de 'veertigers' is sprake van een verslechtering door de gecombineerde behandeling, bij de senioren een tendens naar verslechtering. Als je naar de schalen op de y-as kijkt, zie je dat de aanmaak van malondialdehyde met het klimmen van de jaren omhoog gaat.
Tenslotte keken de onderzoekers naar de concentratie van een andere merker: lipofuscin-achtige autofluorescente substanties - op zijn Engels: LF like AFS. Weer pakt de combinatie bij de jongere leeftijdsgroepen goed uit. Dit keer geen verslechtering bij de oudere leeftijdgroepen, maar ook niet echt een verbetering. Bij de 'senioren' stijgt so-wie-so de aanmaak van LF like AFS, en beweging + vitamine E kunnen daar niet zo veel aan doen.
Ben je nog jong, dan prikkelt lichaamsbeweging kennelijk het opruimsysteem van je lichaam en kunnen antioxidanten in de vorm van supplementen daarbij helpen. Maar word je ouder, en zou je zo'n upgrade van je opruimsysteem uitstekend kunnen gebruiken, dan heb je weinig aan training en vitamine E. Ze helpen niet en werken misschien zelfs averechts. De onderzoekers durven die conclusie echter niet te trekken. In plaats daarvan zeggen ze:
,,Our results demonstrate that an age-related deficit in AOEs in the CC and HC can be overcome through Vitamin E plus exercise, and further suggests the rationale for looking at these markers of oxidative stress in several age-related neuronal diseases.''
Heel flink.
Devi SA, Kiran TR. Regional responses in antioxidant system to exercise training and dietary Vitamin E in aging rat brain. Neurobiol Aging. 2004 Apr;25(4):501-8. [PubMed] |
|
|
