Ergogenics

  [Definitie:] "An ergogenic aid is any substance or phenomenon that enhances performance." (Wilmore and Costill)

  Nieuwsbrief over doping, supplementen, voeding en training

  Koeienhersenpillen       Drink straling!       Wonder-apparaatjes       Hippe trilplaat    

2 5 - 0 8 - 2 0 0 6

Tillen of Trillen?

Hans Wassink
Eerder verschenen in Men’s Health, 2003

Galileo 2000

Het high tech trainingsgereedschap van de trilplaat zorgt voor een ware revolutie in fitness en de sport. Je kunt ermee spieren opbouwen in no time, en lichaamsvet laten verdwijnen als sneeuw voor de zon. Beloven de fabrikanten. Mooie claims, maar ze stuiten op wetenschappelijke scepsis.

Een apparaat dat met minder inspanning dan klassieke krachttraining voor spectaculaire resultaten zorgt, zoals extra spiermassa, een verhoogde vetverbranding, meer conditie en dat bovendien nog een probaat middel zou zijn tegen ernstige spierziekten als MS en EM. Deze wondermachine – trilplaat geheten – rukt op in fitnessland.

Ruim tweehonderd van de naar schatting zestienhonderd fitnesscentra in Nederland beschikken al over dit peperdure stuk high tech trainingsgereedschap. Van de trilplaat zijn diverse merken op de markt, maar het basisprincipe achter al die producten is identiek. De machine wekt trillingen op en draagt die over op het lichaam. Daardoor trekken de spieren op reflexmatige wijze samen. Door een hoge trilfrequentie van dertig tot zestig maal per seconde zouden vooral de fast twitch of snelle spiervezels zich snel en vaak moeten aanspannen.

Dat is interessant. Snelle spiervezels kunnen groter worden dan de slow twitch of langzame spiervezels. Normale krachttraining, waarbij je explosief en zwaar traint, draait dan ook om het sterker en dikker maken van de snelle spiervezels. Het is een type inspanning dat je niet lang kunt volhouden, zoals iedereen die met een bijna maximaal gewicht bankdrukt of squat zal beamen.

Wat betreft de geringer duur van belasting, is de trilplaat in ieder geval kampioen. Gemiddeld duurt een trilsessie voor het hele lichaam niet langer dan maximaal vijf minuten.

Twee claims: spieropbouw en vetverbranding

De website van Powerplate belooft “een spectaculaire toename van explosieve kracht” en “een verhoogde hormonale uitstoot”. Dat moet volgens de wet van Bartje wel resulteren in een flinke portie extra spiermassa. Welke onderzoeken de claims onderschrijven blijft vaag. Guus van der Meer van Powerplate verwijst naar het Bayreuth onderzoek, waarvan de conclusie was, dat het werken met de Powerplate dezelfde resultaten geeft als traditionele progressieve krachttraining. “In minder tijd!”, voegt Guus van der Meer er aan toe.


Powerplate


Hier tegenover staan de onderzoeken van prof Peter Hollander en dr Jos De Ruiter, die geen hormonale verbetering en ook geen explosieve toename van kracht vonden. “Laat staan een flinke spieropbouw”, aldus Hollander.

De websites van de trilplaatfabrikanten beloven ook een verhoogde vetverbranding. “Stimulering van de stofwisseling” heet het op de website van NEMES, de trilplaat waarvoor topatletiekcoach Henk Kraayenhof zich sterk maakt.

Op de vraag welk onderzoek nu precies verwijst naar die verhoogde vetverbranding, zegt Kraayenhof: “Ik heb zelf een onderzoekje gedaan bij 60 dames, die waren verdeeld in vier groepen. Een controlegroep die niks deed, een groep deed alleen vibratietraining, een groep deed een combinatie van aerobics en vibratietraining, en er was een groep die alleen aerobics deed. De uitkomst was dat de vibratiegroep de enige groep was die na drie weken resultaat had. De vetmassa nam met vier procent af en op plekken nam de omvang de omvang van het lichaam met een procent af. Er moet wel iets van vet zijn afgebouwd en spier opgebouwd, anders is die verandering van lichaamssamenstelling niet te verklaren.”

“Ik geef toe dat dit maar een enkel en niet eens een echt wetenschappelijk onderzoek is, maar ik ben een man van de praktijk. Ik heb helemaal geen drang me wetenschappelijk te bewijzen.”

Eén workout op de trilplaat staat gelijk aan tien krachttrainingen, kun je lezen op de website van Nemes van topatletiekcoach Henk Kraayenhof. De site van een concurrent, de Galileo 2000, beweert zelfs dat een trilworkout van enkele minuten gelijk is aan een training waarbij je 1800 sprongen per minuut zou maken.

De fabrikanten verwijzen wie twijfelt aan de ongelofelijke effecten van de trilplaten door naar talrijke wetenschappelijke studies. Zo staat op de website van NEMES een lange lijst artikelen uit kranten en tijdschriften, en wetenschappelijke studies van vooral dr. Carmelo Bosco, de Italiaanse ontwikkelaar en godfather van de whole body vibration.

Ook de websites van concurrerende fabrikanten, zoals Galileo 2000 en Powerplate verwijzen naar wetenschappelijk onderzoek. Bij Powerplate is dat met name een literatuurstudie, uitgevoerd door de inspanningsfysioloog drs. A. van Diemen. Het ‘kroonjuweel’ uit de overzichtsstudie is een onderzoek aan de universiteit van Bayreuth (juli 2002), dat concludeert dat het trainen op de Powerplate dezelfde resultaten geeft als een traditioneel krachttrainingsprogramma.

Sportief onderzoek: de literatuur

In Nederland hebben de Nederlandse Sport Federatie en het Nederlands Olympisch Comité de trillingen in fitnessland opgepikt. Die organisatie hebben de krachttrainingsdeskundige prof Peter Hollander van de Vrije Universiteit een literatuuronderzoek laten doen naar whole body vibration - om te zien of er misschien interessante toepassingmogelijkheden voor de sport zijn.

Hollander publiceerde zijn literatuurstudie Vibratietraining. Een op literatuur gebaseerd advies op verzoek van NOC*NSF over het nut van vibratietraining in 1999, en zijn kritiek was vernietigend. Van “een gerichte training van spieren is geen sprake” en geen enkel onderzoek stelde duidelijk dat er een prestatieverhogend effect van “vibratietraining op de hormoonhuishouding” uitging. Met andere woorden, geen verhoging van spieropbouwende hormonen als testosteron of groeihormoon, een claim die wel door de verschillende fabrikanten wordt gedaan.

Wat is er volgens u mis met de wetenschappelijke onderzoeken waar de fabrikanten van trilplaten mee aankomen?

Hollander: “Laat ik eerst zeggen dat de onderzoeken de claims op de websites van de fabrikanten niet onderbouwen. Meer spiermassa, een hogere vetverbranding, medisch nut bij ernstige spierziekten, in de studies zie je dat niet terug. Met name de belofte dat trilplaten ernstig zieke mensen kunnen helpen stoort mij enorm.

Verder vergelijken de willekeurige spiercontracties– zeg maar: u tilt doelbewust een gewicht van de grond – met de reflexmatige opgewekte onwillekeurige spiercontractie door vibratie. Die twee contracties zijn niet vergelijkbaar. Bij het tillen van een halter is een groter deel van het zenuwstelsel actief dan bij een door vibratie opgewekte spierreflex.

Daarom heb ik in mijn literatuurstudie alleen gekeken naar studies waarin onderzoekers vibratie toepassen tijdens het uitvoeren van willekeurige spiercontracties. Het ging me om de effecten van vibratie op de ontwikkeling van spierkracht.

Dan blijven er zo’n twee onderzoekers over, de Italiaan Bosco en de Israeliër Issurin. Beiden zijn commercieel gelieerd aan fabrikanten van trilplaten, en dat is in de wetenschap natuurlijk altijd een probleem.”

“Bosco heeft bijvoorbeeld gekeken naar naar armbuigoefeningen bij boksers. De ene arm moest tegen de weerstand van een kabelpulley onder vibratie buigen terwijl de proefpersonen de andere arm moest buigen zonder vibratie. De toegenomen electrische activiteit in de vibratie-arm moet dan bewijzen dat er in de ene arm meer gebeurt, maar dat zegt op zich niks. Het kan wel het effect zijn van een weinig effectieve aansturing van de spieren. Daardoor was mijn advies aan het NOC*NSF negatief.”

Websites verwijzen naar Fins onderzoek, waarbij proefpersonen na vier maanden vibratietraining op de Powerplate een toename in explosieve kracht van 8,5% hadden.

Hollander: “Dat is één onderzoek waar iets uit kwam. Daar tegenover staan allerlei weinig indrukwekkende onderzoeken naar de trilplaat, en honderden gedegen wetenschappelijke studies naar gewone krachttraining. Op basis van die ene studie kun je geen positief advies geven. Vandaar dat ik NOC*NSF heb geadviseerd eens echt degelijk onderzoek te laten doen. Dat is vorig jaar gedaan door dr. Jo de Ruiter. De Ruiter is een tienkamper die goed op de hoogte is van krachttraining. Zijn onderzoek is gepubliceerd in Geneeskunde & Sport (oktober 2002).’’

Sportief onderzoek: de empirie

De Ruiter onderzocht of elf weken Whole Body Vibration-training de spieren van de bovenbenen sterker maakt en de maximale spronghoogte laat toenemen. Tien proefpersonen trainden drie keer per week. Ze stonden per training vijf tot acht keer één minuut op een Galileo 2000-trilplaat. Tien controlepersonen volgden hetzelfde programma, maar stonden in identieke houding naast de trilplaat.

Toen de proef was afgelopen, bleek dat de trilplaat geen effect had gehad. De Ruiter: “Een proef met twee groepen van tien proefpersonen is natuurlijk een klein onderzoek. Maar daar hebben we bij het interpreteren van de resultaten natuurlijk rekening mee gehouden. Al hadden we de test bij honderd proefpersonen gedaan, dan zou het nog geen verschil hebben gemaakt.”

Kritiek over en weer

De kritiek van professor Hollander en de onderzoeksresultaten van dr. Jo de Ruiter is hard aangekomen bij de trilplaatfabrikanten. De kosten van een trilplaat bedragen gemiddeld tienduizend euro. Fitnesscentra die hebben geïnvesteerd in de trilplaat zijn niet blij met het onderzoek.

Trilplaat of barbell?

Vibratietraining werkt echt. Dat zeggen inspanningsfysiologen van de Leuvense universiteit in hun artikel Strength Increase after Whole-Body Vibration Compared with Resistance Training, dat is verschenen in Medicine & Science in Sports & Exercise.

De Leuvenaren onderzochten het effect van WBV en krachttraining op de kracht van de kniestrekkers bij 67 ongetrainde jonge vrouwen over een trainingsperiode van 12 weken. De WBV-groep trainde op de trilplaat van Powerplate, en de krachttrainingsgroep deed oefeningen op de leg press en de leg extensions machine.

De krachttoename bij de WBV-groep lag enkele procenten hoger dan bij de krachttrainingsgroep. De onderzoekers schrijven het effect toe aan een “efficiëntere verwerking van zintuiglijke informatie bij de productie van kracht”.

De Powerplate werkt bij ongetrainde vrouwen dus net zo goed als matig-intensieve krachttraining. Zeggen de onderzoekers.

De fabrikanten zijn eensgezind in hun oordeel dat je de verschillende soorten trilplaat niet over één kam kunt scheren.

Dr. Jo de Ruiter pareert: “De producenten vinden natuurlijk allemaal hun eigen apparaat en methode uniek en het beste, maar het werkingsprincipe van vibratietraining is hetzelfde.”

Een ander punt van kritiek luidt dat het trainingsprogramma in het onderzoek van De Ruiter geen gebruik maakte van progressieve belasting. Daardoor zou de intensiteit van de inspanning te gering zijn om effect te hebben.

De Ruiter: “We hebben wel degelijk progressief belast door het aantal sets te verhogen.” De Ruiters advies voor mensen die iets willen doen voor hun conditie of spierkracht is dan ook simpel, besluit de onderzoeker. “Ga gewoon sporten.”

Tot slot is er onderzoek gedaan naar het trainen met de Powerplate door een team van de universiteit van Leuven. De studie zal verschijnen in het julinummer van Medicine in Science and Sports Exercise. Fitnessexploitant en Powerplatepromotor Guus van der Meer verwacht er veel van. “Het zal een bommetje leggen onder al die kritiek!”, zegt hij. Maar bij navraag willen de Belgische wetenschappers alleen kwijt dat het onderzoek niet aantoont dat de Powerplate de aanwas van spiermassa bevordert. Als dat zo is, zal ‘het bommetje’ waarschijnlijk niet meer blijken te zijn dan een voetzoekertje.

Navigatie

Nieuws

Contact

Over ons

Dossiers

Zoeken